Leestijd: 5 minuten
Een pot opendraaien, een sleutel omdraaien of een tas optillen: bij CMC-1 artrose zijn dit soort alledaagse handelingen pijnlijk. CMC-1 artrose is slijtage van het gewricht aan de basis van de duim en is een van de meest voorkomende vormen van handartrose, vooral bij vrouwen boven de vijftig. In dit artikel lees je wat het is, hoe je het herkent en wat je kunt doen om de pijn te verminderen.
In het kort
- CMC-1 artrose is slijtage van het gewricht aan de basis van de duim en geeft pijn bij grijpen, knijpen en draaibewegingen.
- De klachten komen geleidelijk en worden erger bij belasting. Rust vermindert de pijn tijdelijk, maar lost het probleem niet op.
- Een duimbrace ontlast het gewricht en vermindert de pijn. Bij ernstige klachten zijn fysiotherapie of een arts nodig.
Inhoudsopgave
- Wat is CMC-1 artrose?
- Waardoor ontstaat CMC-1 artrose?
- Hoe herken je CMC-1 artrose?
- Wat helpt bij CMC-1 artrose?
- Welke duimbrace helpt bij CMC-1 artrose?
- Veelgestelde vragen
Wat is CMC-1 artrose?
CMC-1 artrose is slijtage van het duimzadelgewricht (het CMC-1 gewricht), het gewricht aan de basis van de duim waar de duim en de pols samenkomen. In dit gewricht zit kraakbeen dat de botdelen beschermt en soepele bewegingen mogelijk maakt. Bij artrose verandert het kraakbeen en wordt het dunner. Ook het bot, gewrichtskapsel en omliggende structuren kunnen veranderen. Dat kan leiden tot pijn, stijfheid, zwelling en minder kracht.
Het duimzadelgewricht heeft een bijzondere vorm, het heet niet voor niets het zadelgewricht, en maakt veel verschillende bewegingen mogelijk. Juist die beweeglijkheid maakt het gewricht kwetsbaar voor slijtage. CMC-1 artrose is een van de meest voorkomende vormen van handartrose en treft vooral vrouwen boven de vijftig, al kan het ook op jongere leeftijd voorkomen.
Waardoor ontstaat CMC-1 artrose?
CMC-1 artrose ontstaat door slijtage van het kraakbeen in het duimzadelgewricht. Dat gaat altijd geleidelijk en is zelden door één oorzaak te verklaren.
Leeftijd
Kraakbeen slijt met de jaren. Vanaf de leeftijd van veertig tot vijftig jaar neemt de kans op CMC-1 artrose toe. Bij vrouwen versnelt de slijtage na de overgang, mogelijk heeft dit te maken met hormonale veranderingen.
Langdurige belasting
De precieze oorzaak is niet altijd bekend. Langdurige belasting, instabiliteit van het gewricht en een oud trauma kunnen een rol spelen. Belastende handelingen veroorzaken niet automatisch artrose, maar kunnen bestaande klachten wel duidelijker maken of verergeren.
Erfelijke aanleg
CMC-1 artrose heeft een erfelijke component. Heeft een ouder of broer of zus artrose aan de duim? Dan is de kans groter dat jij het ook krijgt. Dit verklaart waarom de aandoening soms al vroeg in de familie voorkomt.
Eerder letsel aan de duim
Een oude verstuiking, breuk of ander letsel aan het duimgewricht kan het kraakbeen beschadigen en de kans op artrose later verhogen.
Hoe herken je CMC-1 artrose?
CMC-1 artrose geeft herkenbare klachten die vaak geleidelijk erger worden.
De pijn zit aan de basis van de duim, precies daar waar de duim en de pols samenkomen. In het begin doet het alleen pijn bij belasting: grijpen, knijpen of draaibewegingen. Later kan de pijn ook in rust optreden, zelfs 's nachts.
Naast pijn zijn er vaak andere signalen: zwelling en warmte rond het duimzadelgewricht, een verminderde knijpkracht en het gevoel dat de duim snel vermoeid raakt. In een later stadium kan de stand van de duim veranderen en kan de hand aan de duimbasis een hoekiger uiterlijk krijgen.
Herken je deze situaties?
Bij CMC-1 artrose zijn dit de meest voorkomende pijnmomenten:
- Een pot of fles opendraaien
- Een sleutel omdraaien in het slot
- Een knoop dichtmaken of losknopen
- Een zware tas optillen
- Lang schrijven of typen
Herken je deze klachten en blijven ze aanhouden? Laat je hand dan beoordelen door je huisarts. De diagnose kan meestal worden gesteld op basis van je klachten en lichamelijk onderzoek. Een röntgenfoto is niet altijd nodig.
Wat helpt bij CMC-1 artrose?
CMC-1 artrose is niet te genezen, maar de klachten zijn goed te beheersen. Er zijn meerdere behandelingen die de pijn verminderen en de duim bruikbaar houden.
Blijven bewegen en belasting aanpassen
Blijf de hand en duim binnen de pijngrenzen bewegen. Verminder tijdelijk activiteiten waarbij je veel kracht moet zetten als de klachten opvlammen. Hulpmiddelen, zoals een potopener, dikkere pen of aangepast bestek, kunnen dagelijkse handelingen gemakkelijker maken.
Een duimbrace
Een duimbrace kan het duimzadelgewricht ondersteunen tijdens pijnlijke activiteiten. Sommige mensen ervaren hierdoor minder pijn en kunnen hun hand gemakkelijker gebruiken.
Fysiotherapie
Een fysiotherapeut kan oefeningen geven die de spieren rond het duimgewricht versterken en de belasting op het gewricht verminderen. Ook manuele therapie kan de beweeglijkheid verbeteren en de pijn verminderen. Fysiotherapie is het meest effectief in combinatie met een brace.
Pijnstillers en ontstekingsremmers
Bij meer pijn kunnen paracetamol of ontstekingsremmers zoals ibuprofen tijdelijk verlichting geven. Gebruik dit altijd in overleg met een arts. Langdurig gebruik van ontstekingsremmers is niet zonder risico's voor de maag en nieren.
Injectie met corticosteroïden
Een arts kan deze behandeling in specifieke situaties overwegen, bijvoorbeeld bij een duidelijke ontstekingsreactie en aanhoudende pijn ondanks andere behandelingen. Het effect verschilt per persoon. Een corticosteroïdinjectie wordt bij CMC-1 artrose niet standaard aanbevolen.
Operatie
Als eerdere behandelingen onvoldoende helpen en de pijn het dagelijks functioneren ernstig beperkt, kan een operatie worden besproken. Een veelgebruikte ingreep is een trapeziectomie, waarbij het trapeziumbotje wordt verwijderd. Soms wordt hierbij aanvullend een peesconstructie gebruikt. De handchirurg bespreekt welke techniek passend is.
Welke duimbrace helpt bij CMC-1 artrose?
Een brace geeft ondersteuning tijdens activiteiten die pijn veroorzaken. Bij klachten die vooral vanuit het duimzadelgewricht komen, kan een CMC-duimbrace gericht dat gewricht ondersteunen terwijl de vingers grotendeels vrij blijven.
Een brace die een groter deel van de duim omvat kan geschikter zijn als ook andere duimgewrichten ondersteuning nodig hebben. Meer pijn betekent echter niet automatisch dat een stevigere brace beter is. De plaats van de klachten, de pasvorm en het gebruiksmoment zijn bepalend.
Nachtelijk dragen is bij CMC-1 artrose meestal niet nodig. Gebruik de brace vooral tijdens activiteiten waarbij je klachten ervaart, tenzij een arts of handtherapeut anders adviseert.
Twijfel je welke brace het beste bij jouw situatie past? Lees dan het verschil tussen de ademende duimbrace en de CMC duimbrace. Het volledige aanbod duimbraces van Breed Zorg is via de collectiepagina te bekijken.
Veelgestelde vragen over CMC-1 artrose
Is CMC-1 artrose hetzelfde als duimzadelgewrichtartrose?
Ja, CMC-1 artrose en duimzadelgewrichtartrose zijn twee namen voor hetzelfde: slijtage van het CMC-1 gewricht aan de basis van de duim. Ook de term duimbasisartrose wordt gebruikt voor dezelfde aandoening.
Kan CMC-1 artrose overgaan?
Artrose is niet te genezen: het kraakbeen dat verloren is gegaan, komt niet terug. Maar de klachten kunnen sterk verminderen met de juiste behandeling. Veel mensen houden hun duim goed bruikbaar met een combinatie van een brace, fysiotherapie en aanpassing van activiteiten.
Helpt een duimbrace echt bij CMC-1 artrose?
Een duimbrace kan de pijn verminderen en het gebruik van de hand vergemakkelijken. Uit onderzoek blijkt dat het effect op korte termijn beperkt kan zijn en dat verbetering soms pas na langere tijd merkbaar is. De pasvorm en het gebruik tijdens pijnlijke activiteiten zijn belangrijk.
Mag ik sporten met CMC-1 artrose?
Blijven bewegen is belangrijk. Verminder tijdens een pijnlijke periode tijdelijk de duur, intensiteit of kracht van activiteiten die de klachten duidelijk verergeren. Bouw de belasting weer rustig op wanneer de pijn afneemt.
Wat is het verschil tussen CMC-1 artrose en de ziekte van De Quervain?
CMC-1 artrose is slijtage van het duimzadelgewricht. De ziekte van De Quervain is een peesontsteking aan de duimzijde van de pols. Beide geven pijn rond de duim, maar op een andere plek en om een andere reden. Bij De Quervain zit de pijn hoger op de pols, bij CMC-1 artrose meer aan de basis van de duim zelf. Een arts of fysiotherapeut kan de diagnose stellen.
Dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij twijfel een arts of fysiotherapeut.
